پژوهش های حقوقی

پژوهش های حقوقی

پژوهشهای حقوقی 1386 شماره11

مقالات

۱.

گرایش به پذیرش و توسعه مسؤولیت کیفری اشخاص حقوقی: واکنش واقع گرایانه به آثار توسعه

۲.

حقوق در بند سیاست: تحلیل قطعنامه 1747 شورای امنیت در خصوص برنامه هسته ای ایران

۳.

امکان توسل به دفاع مشروع برای مبارزه با تروریسم

کلید واژه ها: شورای امنیتتروریسمدیوان بین المللی دادگستریدفاع مشروع11 سپتامبرتوسل به زورحمله مسلحانهقطعنامه 1368

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۶۹۹
"دفاع مشروع به عنوان یکی از مهمترین استثناآت وارد بر اصل ممنوعیت توسل به زور، مدت مدیدی است که آماج حملات نظریه پردازانی قرار گرفته که دگرگونی اساسی را بر شرایط اعمال آن ادعا می کنند. عکس العمل ایالات متحده و نیز واکنش جهانی نسبت به وقوع حوادث 11 سپتامبر 2001 در امریکا به عنوان تأییدی اساسی بر این ادعا مورد توجه قرار گرفته است . اما دیوان بین المللی دادگستری که در عین حال معتبرترین مرجع حقوقی بین المللی نیز به وقوع حمله ای » شمار می رود، در سالهای بعد از وقوع حوادث امریکا صراحتاً را شرط اساسی توسل به حق قانونی دفاع مشروع « مسلحانه از سوی یک دولت قلمداد نموده است. حال آنکه اعمال تروریستی فاقد این شرایط می باشند"
۴.

مسأله اساسی سازی نظم حقوقی

نویسنده:

کلید واژه ها: قانون اساسیاساسی سازیهنجارهای اساسینظم حقوقی

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۸۶۴
اساسی سازی عبارت از فرایند تغییر و تحولی است که به سبب رخنه نفوذ هنجارهای اساسی در گرایشهای مختلف حقوق و در نتیجه آغشتن مجموعه نظم حقوقی به این هنجارها به وجود می آید. شرایط تحقق اساسی سازی نظم حقوقی عبارتند از ویژگی هنجاری قانون اساسی، دخالت گری قانو ن اساسی ، ایجاد دادرسی اساسی و انتشار هنجارهای اساسی در نظم حقوقی . اثرات مهم اساسی سازی بر نظم حقوقی عبارتند از تنظیم اساسی حیات سیاسی و اجتماعی، تضمین اساسی حقوق و آزادی ها ، پاک سازی نظم حقوقی از هنجارهای غیرمردم سالارانه و وحدت تدریجی گرایشهای مختلف حقوق
۵.

بیمه مهر: لزوم تبیین، بازنگری و اصلاح ساختار آن

کلید واژه ها: بیمهبیمه مهرخطر بیمه شدهشرکتهای بیمهعقد نکاحاعسار

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱۷۹
"تعیین مهر زیاد، با علم به اینکه مرد در شرایط متعارف قدرت پرداخت آن را ندارد، جز ایجاد توقع نادرست و نابجا برای زن و احساس ناتوانی، یأس و تخلف از اجراء تعهد برای شوهر فایدة چندانی ندارد. بیمه مهر یک راهکار معقول و منطقی برای قابل پرداخت شدن مهر زنان است ولی با وجود رشد روز افزون صنعت بیمه، بیمه مهر حتی برای بیمه گران و حقوقدانان نیز نوپا و ناشناخته است. گرچه در سالهای اخیر برخی از شرکتهای بیمه در صدد احیاء و ترویج نوعی سرمایه گذاری برای پرداخت مهر با نام بیمه مهریه بر آمده اند ولی بیمه مهر از حیث ماهیت و ساز و کار با بیمه عمر ک ه نوعی سرمایه گذاری برای پرداخت مهر است تفاوت دارد. به علاوه شرکتهای بیمه در همان کار نیز توفیق چندانی به دست نیاورده و مشتریان زیادی جذب نکرده اند. در این مقاله ضمن معرفی و تفکیک انواع بیمه مهر، مبنا و ماهیت، شرایط و ساز و کار حقوقی و اجتماعی بیمه مورد نقد، تجزیه و تحلیل قرار گرفته و برای فرهنگ سازی و ترویج آن نیز پیشنهادهایی شده است"
۶.

مسؤولیت مرتکب به پرداخت هزینه های درمانی مازاد بر دیه

نویسنده:

کلید واژه ها: ارشدیهمجازاتخسارتجنایتمسؤولیت مدنیضرر و زیانهزینه های درمانی

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۳۱۰
"هر روز در کشور ما هزاران حادثه رخ می دهد و در اثر آن، هزاران نفر مجروح و مصدوم می شوند؛ به طوری که طبق آمار موجود تقریباً 40 % از پرونده های وارد شده به اجراء احکام را پرونده های مربوط به دیات تشکیل می دهند . همه این موارد، اقدامات تشخیصی و درمانی مختص به خود را می طلبند، که بسیاری از موارد آن پرهزینه است.از ابتدای تصویب قانون دیات در سال 1361 ، همواره این سؤال در محافل حقوقی و قضائی کشور مطرح بوده است که اگر در مواردی هزینه های پزشکی آسیب دیده بیش از دیه ای باشد که به طور قانونی به او تعلق می گیرد، آیا قاضی می تواند علاوه بر پرداخت دیه به جبران هزینه های پزشکی نیز رأی دهد؟ در این نوشتار سعی کرده ایم باتوجه به فقدان نص صریح قانونی و رویه واحد قضائی درخصوص امکان پرداخت هزینه های درمان علاوه بر پرداخت دیه مقدر، ابتدا موضوع را از دیدگاه فقهی و قواعد کلی به صورت اجمالی بررسی کنیم؛ سپس از دیدگاه قانون و رویه قضائی، موضوع را مورد بررسی قرار دهیم و در نهایت، نظریه برتر را همراه با استدلالهای مربوط ارائه نمائیم."
۷.

ارزیابی الزام دولت به ابتکار قانون در اسلوب تعامل قوا در جمهوری اسلامی ایران

نویسنده:

کلید واژه ها: دولتتفکیک قوامجلسقانونگذاریابتکار قانونهمکاری قوا

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰۹۰
"بر اساس اصل تفکیک قوا، وظیفه هسته ای قوه مقننه که مجلس تبلور آن است، وضع قوانین مورد نیاز اجتماع است به گونه ای که تنظیم روابط اجتماعی و ساماندهی حرکت فرد و اجتماع به سمت تعالی حاصل گردد. ب ر این اساس ، قانونگذاری، کارویژه ای است که نه تنها نمایندگان مجلس را به ارزیابی نهایی و تصویب پیشنهادهای قانونی هدایت می کند بلکه وظیفه اصلی ابتکار (ارزیابی وضعیت اجتماع و کاوش در زمینه کشف خلأها و نقایص نظم حقوقی و همچنین شناسایی تعارضهای موجود و سپس ارائه پیشنهاد مدون و کارشناسانه برای حصول به وضعیت مطلوب) را نیز بر عهده آنها قرار می دهد. انتظار میرود که مجلس بر توان خود برای ابتکار و سپس بررسی و تصویب قوانین اتکا نم و از مشارکت های قانونی سایر نهادهای غیرتقنینی (دولت و شورای عالی استانها) صرفاً به عنوان زمینه های همکاری قو ا در ارتقای وضعیت قوانین و سامان نظم حقوقی داخلی بهره بگیرد. با این حال، رویه معمول در دوره های مختلف قانونگذاری در کشورمان نشان می دهد که در هر دوره قانونگذاری ، به جای تصویب پیشنهادهای مدون و ماهوی کارشناسی متکی بر طرحهای قانونی، اغلب به تصویب الزاماتی بر دولت برای تهیه و تدوین پیشنهادهای قانونی آن هم در خصوص مسائل مهم و حیاتی ای که نمایندگان خود به خوبی نیاز به آنها را احراز نموده اند، اقدام می گردد . تکلیف » به « حق مشارکت در روند قانونگذاری » بدین ترتیب، وضعیت دولت از تبدیل می شود و در نتیجه آن، الزاماً لوایحی قانونی تهیه و توسط « به ابتکار قانون هیأت وزیران تصویب و به مجلس تقدیم می گردد. در این روند ، مجلس تنها مرجع بررسی و تصویب نتایج کارهای کارشناسی دولت خواهد شد بدون اینکه اصالت قانونگذاری در مرحله احراز وضعیت مستلزم قانونمندی و ارائه راه حل مناسب را خود عهده دار گردد. در این نوشتار، الزام دولت به ابتکار قانون و مشارکت در قانونگذاری را از منظر حقوق اساسی کشورمان بررسی و تحلیل خواهیم کرد"
۸.

ابعاد حقوقی اخلاقی همسانه سازی

نویسنده:

کلید واژه ها: شبیه سازیهمسانه سازیژنوم انسانیحقوق زیست فنّاوری

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹۳۵
"همسانه سازی به عنوان یک فنّاوری زیستی ابعاد حقوقی و اخلاقی گوناگونی دارد. برای آشنایی با این ابعاد، ابتدا برخی تعاریف مرتب ط با همسانه سازی مطرح می شود. سپس وجوه مختلف استفاده از همسانه سازی در پژوهش، معالجه بیماران و همسانه سازی انسان بررسی می شوند تا مشخص شود که در چه مواردی همسانه سازی مجاز، در چه مواردی با رعایت تمام کنترل های موجود قابل قبول و بالاخره در چه مواردی ممنوع تلقی شد ه است . در انتهای مقاله، پیشنهادهایی اجرائی برای قانونگذاری و تدوین اصول اخلاقی درباره همسانه سازی پیشنهاد شده است"
۹.

کرامت بشری و شبیه سازی انسان

نویسنده:

کلید واژه ها: حقوق بشراعلامیه جهانی حقوق بشرشبیه سازی انسانکرامت بشر

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۴۷۷
"یکی از چالشهای اساسی شبیه سازی انسان تعارض آن با کرامت بشری به عنوان مبنای حقوق بشر عنوان شده است. با این حال به نظر می رسد که اگر شبیه سازی انسان در مقیاس وسیع یا به منظور سازگاری با خصوصیات ژنتیکی مغایر کرامت بشری باشد اما نمی توان شبیه سازی انسانی را به طور مطلق مغایر کرامت بشر دانست."
۱۰.

مبانی منع شبیه سازی انسان

نویسنده:

کلید واژه ها: حقوق بشرقواعد اخلاقینظم عمومیشبیه سازیاجتماع و فرهنگ

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۶۹۷
"در نگاه کلی، شبیه سازی به دو نوع شبیه سازی تولیدی یا شبیه سازی برای تولید مثل و شبیه سازی درمانی تقسیم بندی می شود. مشخص نبودن ابعاد علمی شبیه سازی، نوعی اجماع در مورد عدم امکان فعلی اجراء این فن برای تولید مثل انسان را موجب شده است. در این مقاله، پس از بیان کلی مفهوم شبیه سازی، به دلایل اخلاقی، فلسفی، اجتماعی و حقوقی ممنوعیت استفاده از این شیوه در مورد انسان حتی در فرض حل ابهامات علمی خواهیم پرداخت"
۱۱.

چالشهای شبیه سازی درمانی انسان

کلید واژه ها: حقوق ایرانشبیه سازی درمانیسلولهای بنیادیوضعیت حقوقی جنینحقوق اسلام

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۵۰۵
"شبیه سازی انسان به معنای خاص ، در سالهای اخیر موضوع مباحث جدی اندیشمندان قرار گرفته و نگرانی هایی را ایجاد نموده است. هر چند درباره شبیه سازی تولیدی تا حدود زیادی تکلیف روشن شده است و تمایل جهانی نسبت به منع آن شکل گرفته، اما درباره شبیه سازی درمانی و تحقیقاتی نتیجه مشخصی حاصل نشده است. در این مقاله سعی شده است تا دلایل اصلی مخالفت با این نوع شبیه سازی بررسی گردد و از آنجا که کانون مباحث مزبور ، وضعیت حقوقی جنین است به این موضوع توجه ویژه ای شده و تلاش کرده ایم تا با توجه به مبانی حقوق ایران تحلیل درستی نسبت به آن ارائه دهیم"
۱۲.

سیاست جنائی سازمان ملل در قبال شبیه سازی انسان

نویسنده:

کلید واژه ها: جرم انگاریشبیه سازیسیاست جنائیشبیه سازی توالدیشبیه سازی پژوهشیاشتقاق رویان

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰۲۷
"شبیه سازی انسان پدیده ای نوین در جامعه انسانی است که به واسط ه قابلیتهای آن و برآیندهای مثبت و منفی آن در گستره اجتماع موجب واکنشهای گونه گون در عرصه های مختلف علوم بشری شده است. علوم جنائی بین المللی به منزله اهرم وزین سیاست جنائی بین المللی که حافظ نظم و پاسد ار ارزشهای اخلاقی، دینی و اجتماعی جامعه انسانی در گستره بین المللی است در قبال هر پدیده نوین انسانی به اتخاذ پاسخی مناسب آن اهتمام می ورزد. در این راستا ، پدیدة شبیه سازی، اندیشمندان و متفکران علوم مختلف و بازیگران اجتماع بشری را به پاسخ و واکنش واداشته است. در این نوشتار به سیاست جنائی بین المللی (با محوریت سازمان ملل متحد) در قبال این پدیده به عنوان واقعه ای مجرمانه(جنایت) پرداخته می شود."
۱۳.

ارزیابی و نقد برخی محورهای قانون جدید دیوان عدالت اداری

کلید واژه ها: دولتدیوان عدالت اداریابطالآئین نامهدادگاه اداریاصول 170 و 173 قانون اساسی

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱۸۱
"قانون جدید دیوان عدالت اداری با بررسی های پیاپی مجلس و شورای نگهبان، نهایتاً در 25 آذر 1385 به تصویب مجمع تشخیص مصلحت نظام رسید . این قانون اساساً همان قانون قبلی است جز اینکه ساختار اداری و قضائی دیوان برای اجراء اصول 170 و 173 قانون اساسی متحول شده و برخی از ابهامات مربوط به مفاهیم مندرج در این اصول قانون اساسی نیز برطرف گردیده است. با این حال، هنوز هم برخی از مسائل مختلف راجع به نقش دیوان عدالت اداری به عنوان بالاترین مرجع قضائی اداری کشور مبهم باقی مانده و به نظر می رسد که قانون جدید نیز تنها پاره ای از این موارد را برطرف نموده است."