پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات (علوم و فناوری اطلاعات سابق)

پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات (علوم و فناوری اطلاعات سابق)

علوم و فناوری اطلاعات 1376 شماره 4 (پیاپی 27)

مقالات

۱.

مبانی نیازسنجی اطلاعات

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۶۹
نیازسنجی ابزاری است که به وسیله آن می توان اطلاعاتی را درباره کاربران و مصرف کنندگان تولید کرد. یکی از کاربردهای مهم این ابزار در مراکز اطلاع رسانی و کتابخانه ها است. کسب مهارت در سنجش نیازهای اطلاعاتی و به کارگرفتن آن, مقدم بر کلیه اقداماتی است که در زمینه طراحی, مجموعه سازی و عرضه خدمات اطلاعاتی از سوی اطلاع رسانان و کتابداران صورت می گیرد. نیازسنجی اطلاعات مستلزم به کارگیری روش های علمی خاص و فنونی است که متناسب با شرایط و اهداف گوناگون نیازسنجی, کاربرد خاص خود را می یابند. آنچه در قدم نخست اهمیت دارد توجیه ضرورت نیازسنجی درحوزه اطلاع رسانی وبه کارگیری نتایج آن در عرصه اشاعه اطلاعات است.
۲.

ساختواره پرونده پژوهشی

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۸۶
امروزه از ضروری ترین الزامات اشاعه اطلاعات, به حداقل رساندن مصرف سرانه زمان برای پژوهشگران است. دیگر نه تنها نمی توانیم پژوهشگران را تنها و در انبوهه ای وحشت آور از اطلاعات تولید شده, رها کنیم و موجب سرگردانی و اطلاعات زدگی آنان شویم, اخلاقا نیز از تعیین تکلیف یک سونگرانه, عاری از ارزش و پیشاپیش برای پژوهشگران معذور می باشیم. این وظیفه ما نیست که با چارچوبی از پیش تعیین شده, اطلاعاتی را که می اندیشیم برای دیگران مفید است تهیه, و آن ها را از اطلاعات نخبه و مورد نیازشان محروم کنیم. ترکیب بندی پرونده پژوهشی در سیستم های اشاعه اطلاعات به ما کمک می کند که به یاری یک فرایند تعاملی, به گزینی مناسبی از انبوهه اطلاعات, انجام دهیم و به صورت واسطی تعاملی, رابطه بین پرسش گر و اطلاعات را کامل کنیم. در این میان, رایانه ها از اجزای اصلی کمک رسانی به کتابدار در اجرای بهینه روند فوق هستند. گام اساسی در نظام های اشاعه گزینشی اطلاعات (SDI) ترکیب بندی پرونده پژوهشی است. در این سیستم های رایانه مبنا, فرمول بندی عناصر بنیانی و موضوعات کلیدی طرح های پژوهشی به صورت ماشین خوان از مهم ترین مراحل در فرایند اشاعه گزینشی اطلاعات است. این چرخه از اعلام نیاز پژوهشگر تا مطالعه بازخوردها و بازبینی و اصلاح مجدد را دربرمی گیرد.
۳.

رده شناسی زبان و اصطلاح شناسی

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۲۸
رده شناسی یکی از حوزه های زبانشناسی است که به بررسی موضوعات مرز گذر زبانشناسی می پردازد. این مسائل می تواند مورد توجه اصطلاح شناسان قرار گیرد. در این مقاله تعریف رده شناسی ارائه و رابطه رده شناسی و اصطلاح شناسی برجسته می شود. آن دسته از مسائل رده شناسی که آشنایی با آن ها برای اصطلاح شناسان مفید است, فهرست شده و سرانجام با استفاده از رویکرد گرین برگ در رده شناسی, تعمیم هایی پیشنهاد شده است.
۴.

ایجاد پایگاه اطلاعات اصطلاح شناسی در زمینه پژوهش های ایمنی, به منظور دستیابی موثر به اطلاعات ایمنی از پایگاه های اطلاعاتی متعد

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۴۴
مبحث ایمنی در زمینه های متعددی مانند ایمنی شغلی, ایمنی عبور و مرور, مسایل زیست محیطی, ایمنی شیمیایی , ایمنی دارویی و نظایر آن مورد مطالعه گسترده قرار گرفته است. از این رو, برای گردآوری اطلاعات ایمنی در زمینه های بین رشته ای ضروری است اطلاعات از پایگاه های اطلاعاتی چندگانه در زمینه های مذکور بازیابی شود. با وجود این, گردآوری کامل اطلاعات ایمنی, به دلیل تفاوت میان نظام های کلیدواژه ای که در هر پایگاه اطلاعاتی اعمال می شود, مشکل است. پایگاه اطلاعات اصطلاح شناسی در زمینه پژوهش های ایمنی گسترش یافت تا به شیوه ای خلاق, کارآیی بازیابی از پایگاه های اطلاعاتی متعدد را, با توجه به مباحث ایمنی, اصلاح نماید. این مقاله فرآیند ایجاد و ویژگی های پایگاه اطلاعات اصطلاح شناسی را که در حال توسعه است شرح می دهد.
۵.

اشتراک منابع؛ توسعه خدمات کتابخانه ای

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۶۴
این یک واقعیت پذیرفته شده است که هیچ کتابخانه ای در تامین منابع خود, چه در مواد کتابخانه ای, کارکردها, یا خدمات, خودکفا نیست. تلفیق افراد, فرآیندها, ایده ها, تجارب, مواد, و پول است که با همدیگر, منابع یک کتابخانه را می سازد. افزایش حجم مواد و اطلاعات کتابخانه ای, هزینه فزاینده فراهم آوری و پردازش آن ها, نیاز به کارکنان آموزش دیده و فضای ذخیره سازی, و تقاضای فزاینده بهره گیران, عوامل اصلی انگیزش کتابخانه ها به اشتراک منابع هستند. اشتراک منابع با همکاری و هماهنگی همراه است و باعث تعامل بیشتر بین کتابخانه ها و کتابداران می شود که به نوبه خود موجب آگاهی بیشتر از موضوعات / مسائل مشترک و یافتن راه حل های مناسب می گردد و سرانجام ایده های جدید برای خدمات دهی بهتر, برنامه های بهتر و بودجه بندی بهتر خلق می شود. در مالزی اقدامات چندی در عرصه اشتراک منابع, در سطح ملی و با هماهنگی کتابخانه ملی مالزی, و / یا انجمن کتابخانه های مالزی در انواع گوناگون کتابخانه ها در جریان است. این مقاله به اقدامات عمده در عرصه همکاری و اشتراک منابع در میان کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی مالزی اشاره می کند
۶.

مدیریت راهبردی و نیازهای اطلاعاتی

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۸۳
جامعه ما با سرعت روزافزونی به سوی اطلاعاتی شدن پیش می رود, در حالی که بهره دهی بخش اطلاعات آن طور که باید نیست. برداشت نادرست مدیریت راهبردی, یا به عبارت دیگر مدیریت منابع اطلاعاتی, از نقش و ویژگی اطلاعات یکی از علل این ناکارآیی است. تصویری که در این مقاله ارائه می شود از روند تحولات و برخی از تناقضاتی است که بر مدیریت منابع اطلاعاتی اثر می گذارد. برای اداره صحیح منابع اطلاعاتی, شیوه ها یا الگوهای مدیریت و تناقضات و مشترکات آنها مشخص می گردد, تا بلکه بتوان به یک الگوی رضایت بخش از مدیریت منابع اطلاعاتی دست یافت. در خاتمه, درباره نقشی که پژوهشگر آینده در سه سناریوی مدیریت منابع اطلاعاتی در آینده – سناریوی بی طرفی, سناریوی بدبینانه و سنایوری خوش بینانه  بازی می کند بحث و نتیجه گیری می شود
۷.

تاثیر دیسک های نوری بر پایگاه های اطلاعاتی درون خطی

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۵۲
در دهه 1970 که پایگاه های اطلاعاتی درون خطی رواج یافتند پیش بینی میشد که به زودی جایگزین منابع چاپی شوند. با ظهور دیسک های نوری این تصور پیش آمد که آن ها نیز به نوبه خود هم جای منابع چاپی و هم پایگاه های اطلاعاتی درون خطی را بگیرند. با وجود این, در حال حاضر هر سه رسانه در کنار هم به موجودیت خود ادامه می دهند. مهم ترین استفاده کنندگان از دیسک های نوری, کتابخانه های دانشگاهی هستند, در حالی که کتابخانه های تخصصی استفاده از پایگاه های اطلاعاتی درون خطی را ترجیح می دهند. میزان استفاده از آن دسته از پایگاه های اطلاعاتی که معادل هایشان بر روی دیسک های نوری ارائه می شود رو به کاهش نهاده است. در این میان خط مشی و نگرش کتابداران که به عنوان واسطه, انجام کاوش در پایگاه های اطلاعاتی را برای بهره گیران به عهده دارند – نقش مهمی در میزان تاثیر دیسک های نوری بر پایگاه های اطلاعاتی درون خطی دارد.
۸.

تحلیل توصیفی از فرهنگ هیئت علمی دانشگاه ها و آموزش کتابشناسی

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۷۸
دانشگاه ها همواره از نظر کتابداران, کلید آموزش کتابشناسی شمرده می شوند, با این حال, شواهد چشمگیر نشان می دهد که اغلب دانشگاه ها, در روند آموزشی خود, آموزش کتابشناسی را چندان نپسندیده اند. این مقاله به بررسی ماهیت فرهنگ هیئت علمی دانشگاهها و چگونگی جلوگیری از تلاش هایی برای آموزش کتابشناسی می پردازد. با آن که باور عام بر آن است که فرهنگ دانشگاهی از توسعه کتابخانه های بزرگ حمایت می کند, تاکنون تحقق آموزش کتابشناسی مورد پذیرش قطعی قرار نگرفته است. اگر کتابخانه های دانشگاهی بخواهند به فرآیند آموزشی کمک کنند, تلاش مستمر کتابداران برای تحقق آموزش کتابشناسی در دانشگاه ها ضروری است.
۹.

مروری بر مقالات دومین کنفرانس اصطلاح شناسی پکن – چین 12- 15 مرداد

نویسنده:
حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۲۱
اصطلاح شناسی (terminology) حوزه علمی نوینی است که به بررسی اصطلاحات و مفاهیم علمی و به بیان دیگر به واژگان زبان های موضوعی خاص می پردازد. هم اکنون بسیاری از پژوهشگران, اصطلاح شناسی را حوزه علمی مشخص و تعریف شده ای می شناسند. “بلر نکونتی آزه” به دلایل سه گانه زیر معتقد است که اصطلاح شناسی دارای جایگاه علمی مستقلی است: 1. مطالعات اصطلاح شناختی پشتوانه نظری قوی و تعریف شده, اهداف عملی مشخص, و رویکردهای روشمند دارد. 2. اصطلاح شناسی هم اکنون جزیی از برنامه دوره های تربیت مترجم است. در این دوره ها, شرکت کنندگان با جنبه های روش شناختی و عملی پردازش (اصطلاح نگاری) آشنا می شوند. بسیاری از مدارس ترجمه, دوره های کوتاه مدت و همایش های منظمی در زمینه اصطلاح شناسی برای جهان حرفه ای برگزار می کنند. 3. در گذشته کوشش های بسیاری در سطح ملی و بین المللی برای یکدست کردن اصطلاحات به عمل آمده است. اولین کنفرانس در سال 1991, و دومین کنفرانس بین المللی اصطلاح شناسی در موضوع استاندارد کردن اصطلاح شناسی و انتقال تکنولوژی از تاریخ سوم تا ششم اگوست 1997 (12 تا 15 مرداد 1376) در پکن پایتخت چین و در شرایطی برگزار شد که این کشور الحاق مجدد هنک کنگ به چین را جشن می گرفت. در این کنفرانس شرکت کنندگانی از کشورهای ژاپن, کره, دانمارک, انگلستان, فنلاند, آلمان, مغولستان, برزیل و ایران حاضر بودند. سازماندهی کنفرانس را “کمیته ملی فنی برای استاندارد کردن اصطلاح شناسی در چین” و “شبکه اصطلاح شناسی چین” بر عهده داشتند

آرشیو

آرشیو شماره ها:
۹۶